28-08-07

Bye, bye, kartel?



Na de verguizing van Joëlle Milquet als Dame Neen die de (pogingen tot) regeringsonderhandelingen deden uitmonden in een institutionele crisis in wording, verschuift de zwarte piet –ook in de Vlaamse media- stilaan naar Bart De Wever. Bart, altijd de redelijkheid zelve, schoffeerde niet alleen DeCroo, coryfee passé van de VLD, door hem te verwerpen als koninklijk bemiddelaar, maar gaf ook Albert Twee een sneer. Hij verweet de vorst in het holst van een crisis op vakantie te gaan en alsof dat teken van luiheid niet genoeg was, deed hij Reynders in zijn plaats op zoek gaan naar een informateur. Volgens De Wever heeft de koning niks in de pap te brokken wat de regeringsvorming betreft en zijn het de partijvoorzitters die het zaakje moeten oplossen. Tja, dan kan Albert evengoed met congé gaan, denk ik dan. Bart moet weten wat hij wil.

1148459236image72


De al dan niet gewilde uitschuivers van Bart De Wever passen in elk geval goed in het kraam van de staatslui van de CD&V voor wie de keuze tussen het behoud van België en het behoud van het kartel snel gemaakt is. “De NV-A zal moeten kleur bekennen,” merkte Wilfried Martens, grondlegger van de eerste grote staatshervorming (die van ‘fédérer le pays, c’est unir le pays’) in Terzake fijntjes op. Ook de nota die op de schoot van Dehaene lag te smeken om gefilmd te worden, liegt er niet om: Quid NVA? De CD&V –traditioneel de partij van kerk en staat- heeft een zeer goede politieke reden nodig om het kartel met de separatisten die hen terug naar de top heeft geleid op te blazen. ‘Staatsgevaarlijke uitspraken’ als die van De Wever zijn een gedroomd excuus om het cement dat het kartel samenhoudt los te weken.

Maar zover zijn we nog niet. ‘Het zal lang duren,’ dixit Martens. Waarom? Omdat de onderhandelende partijen (en vooral de CD&V) tijd en excuses nodig hebben om hun achterban en de publieke opinie te herkneden zodat een compromis aanvaardbaar wordt. Het voortbestaan van België als inzet is al een mooi begin. Daarom ligt de bal steeds meer in het kamp van Bart De Wever. Als separatist heeft hij er belang bij dat er geen federale regering komt. Hij kan zich tot nu toe verschuilen achter een Vlaams front, maar het is duidelijk dat de Franstaligen alleen bereid zullen zijn tot onderhandelen over een staatshervorming als de Vlaamse partijen keiharde garanties op tafel leggen voor het behoud van België. Of om het alweer met de woorden van Martens te zeggen, dat er een akkoord komt over de kerntaken van de Belgische staat.

Tot bij nader order zijn de traditionele partijen, de groenen, de vakbonden en het patronaat nog altijd geen separatisten en is de NV-A, zelf een crisisproduct van een gebarsten Volksunie, goed voor hooguit 5% van de stemmen. Bart zal niet alleen kleur moeten bekennen, maar zou ook beter een toontje lager zingen.

25-08-07

Spelen met vuur

Het is griezelig hoezeer de publieke opinie manipuleerbaar is. Genoeg met meewarig gniffelen over Amerikanen die destijds schaamteloos hoezee riepen voor de oorlogswaanzin van hun president. Hoe is het gesteld met de goegemeente in dit land? Onder de Franstaligen is de verstandsverbijstering ten gevolge van de fictieve reportage van de RTBF over de afscheiding van Vlaanderen omgeslagen in een heuse paniek ten gevolge van de reële soap op Hertoginnedal. Voor hen staat België op het punt van barsten. En een jaar na de peiling van het Laatste Nieuws, waarin meer dan 90% van de Vlamingen zich uitsprak tegen separatisme, verklaart vandaag bijna de helft zich voorstander van een onafhankelijk Vlaanderen. Bovendien vindt 89% dat de Vlaamse onderhandelingen geen toegevingen mogen doen en 72,6% zegt geen begrip te kunnen opbrengen voor de standpunten van de Waalse politici. Dat hebben we allemaal te danken aan de klungelaars van Hertoginnedal (en de pers). Ze zijn er in twee maand bijna in geslaagd het programma van het Vlaams Blok te realiseren. Il faut le faire…

la_bande_des_4

In navolging van het programma ‘Duizend bommen en granaten’ bekruipt me de zin om de Vlaamse straat op te trekken, gewapend met een biljet van 50 euro die de hunne is als ze op de volgende vragen kunnen antwoorden:


  • - Waarom moet Brussel-Halle-Vilvoorde worden gesplitst?
    - Wat zijn de ‘Vlaamse eisen’?
    - Wie is de minister-president van Vlaanderen?


Benieuwd wie erop kan antwoorden. ‘De mensen’ reageren niet op inhoud maar op stemmingmakerij. Niet hun verstand wordt door peilers aangesproken, maar hun primitiefste instincten. Moeten we toegeven aan de Franstaligen? Please! Als de moslimbevolking subsidiëring wil voor moskees kan je evengoed iemand een microfoon onder de neus duwen en vragen of we moeten toegeven aan de islam. Maar dat buiten beschouwing gelaten, is het resultaat van het onvermogen om een compromis te sluiten over de verdeling van politieke macht en financiële middelen tussen verschillende bestuurniveaus –want daar gaat het over- dat de foert van de Vlaamse onderhandelaars is overgeslagen op een foert van de Vlaamse bevolking.

frans

Nu de onderhandelaars vrijwel de hele bevolking hebben besmet met hun nationalistisch vergif – Vlaams, Brussels, Waals én Belgisch – is het zoeken naar een antiserum. Tussen haakjes, ik gruwel van elke vorm van nationalisme –ook van dat nostalgische belgicisme waaronder sommigen deze schrijfsels willen catalogeren. Als politiek gebaseerd wordt op de indeling van mensen in homogene taalgemeenschappen (die in de praktijk niet eens bestaan) gluurt de Balkan altijd grimmig om het hoekje. Daartegen is geen Brabançonne opgewassen. Het is ook niet omdat het Belgische compromis tot nu toe altijd heeft gezegevierd, dat dit in de toekomst ook zo zal blijven. De euro en EU-richtlijnen, mondialisering, veramerikanisering en binnenkort verchinesing hebben de wereld te zeer veranderd.

Anderzijds ben ik nog altijd niet te ongerust. Om een mooie beeldspraak van Karel De Gucht te gebruiken: België is een Siamese tweeling die vergroeid is aan de kop. Een separatistisch scenario is dus niet zonder pijn en gevaar en daarom is echtscheiding nog altijd geen realistisch scenario. Maar als België door meer en meer Vlamingen gepercipieerd wordt als een noodzakelijk kwaad (dank u Leterme en co), zal de politieke wil om het federale niveau, dat nog altijd de belangrijkste machtshefbomen in handen heeft, steeds verder afnemen (of de Rode Duivels moeten de wereldbeker eens winnen).

pnl2004b%20020

Leterme: toch een oplossing in de maak?


Het is waanzin te geloven dat een staatshervorming nodig is om de echte problemen van de mensen aan te pakken. Toch is dat het axioma alfa 1 van het kartel. Het is anderzijds ook interessant om even na te gaan waarover de onderhandelaars wél een akkoord hebben bereikt: een begrotingstekort (voor het eerst in acht jaar) en het langer openhouden van kerncentrales. Met andere woorden: de enige die tot nu toe zeker is te profiteren van roomsblauw, is Electrabel. Je weet wel, dat bedrijf dat ondanks zijn miljardenwinst een schep van 20% bij de energierekening van de mensen zal doen. Het geeft een nieuwe betekenis aan de oude CVP-slogan ‘omdat mensen belangrijk zijn.’ Ja, als melkkoe van de grote bedrijven.

We zouden het dus beter eens hebben over de échte tegenstellingen in dit land.

17-08-07

Help! Leterme verzuipt!

“De kiezer heeft altijd gelijk”. Elke politicus weet dat die uitspraak klinkklare nonsens is, ook al spreekt niemand ze tegen. Zo heeft de kiezer ‘beslist’ dat er maar één mogelijke coalitie mogelijk is, maar van alle onderhandelaars op Hertoginnendal is alleen Leterme gebaat bij een regeerakkoord. De anderen zijn het alleen eens over een verrottingsstrategie. En ze werkt: volgens een peiling in het Laatste Nieuws is Leterme al 100.000 van zijn kiezers kwijt. 800.000 kiezers, die verdien je nu eenmaal niet elke dag…

 Leterme%20&%20Di%20Rupo%20landscape%20detail%2040

Een uitweg voor Leterme?

Communautair gekrakeel is in dit land een vaak gebruikt afleidingsmanoeuvre. Regeringen vallen over communautaire kwesties als renners in de sprint, maar vaak blijkt de crisis een andere oorsprong te hebben. De laatste oranjeblauwe regering viel officieel over Happart, maar in werkelijkheid was het ACV-voorzitter Jef Houthuys die de stekker uit het stopcontact trok omdat hij de bezuinigingspolitiek van Martens-Gol niet langer verkocht kreeg aan zijn achterban. Achteraf werd het probleem van de burgemeester van Voeren geneutraliseerd door zijn eigen partij, de PS. “Happart est roulé dans la farine” luidde het toen. De politieke klasse in België is ontzettend vindingrijk in het bedenken van oplossingen voor onoplosbare problemen. Alleen draagt elke oplossing de kiemen van een nog groter probleem.

Het is echter niet omdat communautaire problemen vaak gecreëerd worden, dat ze ook fictief zijn. Noord en zuid hebben een ongelijkmatige economische ontwikkeling die mede aan de basis ligt van een verschillende politieke cultuur. Voeg daarbij het taalverschil en de historische onderdrukking van het Nederlands door een Franstalige heersende klasse, en je krijgt een verdomd moeilijke puzzel. De Vlamingen zijn al lang numeriek en economisch heer en meester in België, maar een deel blijft zich verongelijkt onderdrukt voelen door vermeende franskiljonse imperialisten. Franstaligen zien in elke ‘Vlaamse’ eis dan weer een verdoken vorm van separatisme. Beide percepties zijn verkeerd, maar plausibel omdat ze een grond van waarheid bevatten.

dewever_strik

De vraag bij communautair gekibbel is echter: wie heeft de problemen op de agenda geplaatst? En waarom? Gedurende acht jaar paars bleef het relatief rustig tussen Vlamingen en Walen. Er was ei zo na een akkoord over Brussel-Halle-Vilvoorde, ware het niet dat Geert Lambert uiteindelijk dwars lag. Vandaag staan de onderhandelaars in Hertoginnendal met onverzoenbare standpunten tegenover elkaar. Er is een moedwillige crisis in de maak om de verschillende publieke opinies voor te bereiden op wat gisteren onaanvaardbaar of ondenkbaar was. Als Leterme in de loop van dat proces sneuvelt, is dat voor de anderen mooi meegenomen.

Een mogelijk maar denkbaar scenario is dat de geesten toch worden voorbereid op onderhandelingen over artikel 35, een denkpiste die eerder door Dehaene werd gelanceerd, zij het te vroeg. Alleen een complete impasse kan leiden tot een mogelijk principeakkoord over wat we in dit land nog samen willen doen. Een akkoord over artikel 35 (bij voorkeur tussen de traditionele partijen) zou van België een ‘echt’ federaal land maken, waarbij de nationale bevoegdheden worden gebetonneerd in de grondwet en de gewesten de hegemonie krijgen over al de rest. De Vlamingen zouden daarmee bewijzen dat ze voor het behoud van België zijn, de Franstaligen dat ze een verdere uitholling van de federale bevoegdheden aanvaarden. Beide zouden zowel winnen als verliezen.

milquet2066

Milquet: een nieuwe boevrouw voor Vlaanderen?

Anderzijds houdt een dergelijk scenario gevaren in. Nogmaals, het is niet omdat communautaire problemen kunstmatig worden gecreëerd dat ze ook beheersbaar zijn en geen eigen logica zouden volgen. Het absurde van de huidige patstelling is dat de Vlaamse onderhandelaars de toestemming van de Franstaligen nodig hebben om hun eisen gerealiseerd te zien. En als je de 25 Vlaamse eisen bekijkt, dan is het niet verwonderlijk dat de Franstaligen er de voorbode in zien van een separatistisch scenario en zich verder ingraven in hun egelstelling.

Als de Vlaamse onderhandelaars echter neen blijven krijgen, lijkt een eenzijdig claimen van hun eisen via het Vlaamse parlement op de duur geen onrealistische stap meer. Een dergelijke shocktherapie zou de eenheid van het land op zijn grondvesten doen daveren, met twee mogelijkheden tot gevolg: crisisonderhandelingen over hoe het verder moet met België (lees onderhandelingen over artikel 35, een breuk in ‘het kartel’ en een tripartiete), of… separatisme. Ook al is de meerderheid tegen. Politiek wordt nu eenmaal niet bedreven door meerderheden. Toch niet in een democratie…