29-04-11

Een suggestie om de sp.a terug vooruit te helpen

Het vertrek van Erik De Bruyn uit de sp.a en de oprichting van Rood! hebben binnen progressieve middens heel wat discussies uitgelokt, ook binnen sp.a. en sp.a Rood.  Je kan natuurlijk bezwaarlijk tegen de doelstelling van Rood! zijn om de linkse krachten in Vlaanderen te verenigen  en om tegen 2014 een grote linkse partij op de kaart te zetten. Het is een moedig initiatief dat enthousiasme, maar vooral scepticisme uitlokt. Deze bijdrage is echter niet toegespitst op de slaagkansen van het project, dat tot nog toe erg onduidelijk en tegensprekelijk is.

Mijn aanvankelijke reactie op het ontslag van Erik De Bruyn uit de sp.a was er een van teleurstelling omdat ik, als inactief partijlid met sympathie voor sp.a Rood, zijn vertrek een verlies voor de partij vind. Erik is een eerlijk, moedig en integer politicus die de vinger vaak op de zere wonde legt. Hij is ook een basismilitant die politiek bedrijft vanuit een oprechte socialistische overtuiging. Er wordt wel eens vergeten dat hij geen enkel politiek mandaat bekleedt en elke dag moet gaan werken om zijn brood te verdienen (ik val na een zware dagtaak als een blok in slaap). Als Erik verkozen wil worden, dan is dat niet “om zijn zakken te vullen”, maar om zich volledig te kunnen wijden aan zijn strijd voor het socialisme, hoe ouderwets dat ook moge klinken bij de publieke opinie.

Erik is de auteur van Rooddruk, een boek dat een verontwaardiging uitstraalt die ontbreekt in het discours van veel socialistische mandatarissen. Het is geen klaagzang over de geldstromen van de rijkste regio naar de armste in een van de meest welvarende landen ter wereld, maar een bittere aanklacht tegen de echte onrechtvaardigheden in de maatschappij, waaronder armoede, uitbuiting en de geldstromen van arm naar rijk. Die ‘spirit’ heeft de socialistische beweging grootgemaakt, het verlies ervan is, naast de zwakte van het programma en het gebrek aan duidelijke profilering, een van de redenen waarom de sp.a haar traditioneel kiezerspubliek verliest en andere bevolkingslagen te weinig aanspreekt (maar dat is een ander verhaal).

Dat Erik De Bruyn in zijn vaak eenzame strijd soms fulmineert tegen partijgenoten die in veel comfortabeler omstandigheden aan politiek doen en meer bekommerd lijken om hun eigen politieke carrière dan om het lot van de mensen die ze vertegenwoordigen, is een zeer menselijke reactie die getuigt van dezelfde verontwaardiging.

Het lijkt me dan ook hypocriet van sommigen in de partij die zeggen dat ze het vertrek van Erik De Bruyn “betreuren”. Een zucht van opluchting lijkt me waarschijnlijker. De man beschimpen en verwijten verdeeldheid te zaaien, helpt evenmin. De politiek van de sp.a als machtspartij die ‘het ergste wil voorkomen’ en de teleurstelling die daaruit voortvloeit, hebben een veel diepere verdeeldheid binnen de arbeidersbeweging veroorzaakt: een groot deel van het traditionele kiezerspubliek is overgelopen naar rechtse populisten. Dat is allicht wat nog het meeste knaagt bij Erik De Bruyn. Hij wil deze misnoegdheid terug in het linkse kamp brengen waar ze hoort, en denkt dat dit onmogelijk is via een partij die teveel verbrand zou zijn door de macht. 

Het is nu uitkijken wat de sp.a zal doen om het electorale tij te doen keren. Nu Caroline Gennez zich niet opnieuw kandidaat stelt voor het voorzitterschap, is de kans groot dat er een open race komt met verschillende kandidaten. Het feit dat de partij een duidelijke profilering mist en iedereen maar zegt wat in zijn hoofd opkomt, een kritiek die ook Hans Bonte deelt met Erik De Bruyn, is een teken van zwakte van de top, niet van sterkte. Met nieuwe voorzittersverkiezingen op komst, zal “de comateuze toestand” hoe dan ook niet lang meer duren. Het is natuurlijk niet uitgesloten dat er een charismatische consensuskandidaat naar voren wordt geschoven, maar dat is niet zonder risico. Zal de partijbasis die zich vaak herkent in de kritieken van Erik De Bruyn dat zomaar aanvaarden? Wat als er iemand de stunt van Erik zou overdoen? Bovendien zou het koren op de molen zijn van degenen die beweren dat de partij niet democratisch werkt. Het is daarom helemaal niet uitgesloten dat er verschillende kandidaten de race worden ingestuurd, of dat er zich meer dan één kandidaat zal aanmelden. Maar ook dat is niet zonder risico voor de partijtop, want verschillende kandidaten zullen het interne debat nog meer aanwakkeren. Het is niet iets dat de traditionele partijbons die geen tegenstand duldt genegen is, maar ik zie moeilijk in hoe de discussie met de basis uit de weg kan worden gegaan. Wat de partijleiding ook doet, de leden en militanten die al lang geen opportuniteit meer zagen om binnen de partij aan bod te komen, zullen weer op de vergaderingen verschijnen. Door in de partij te blijven, kunnen aanhangers van sp.a Rood een belangrijke bijdrage leveren in de komende discussies.

Actieve participatie en een open debatcultuur wordt nooit door de top doorgevoerd, maar altijd afgedwongen door de basis. Het zijn de militanten die de partij zullen veranderen, niet de leiding. Zonder actieve participatie van de leden staat ook een figuur als Erik machteloos. Maar één ding is zeker: een democratische interne werking met maximale betrokkenheid van de basis is de beste garantie om de partij nieuw leven in te blazen. Het zou ook de beste respons zijn op de aanvallen van rechts die zich vol leedvermaak verkneukelt over de “crisis bij de socialisten”. Tot slot is het de enige manier om weerwerk te bieden tegen partijbonzen die denken of hopen dat met Erik ook de kritische geest en de socialistische waarden binnen de sp.a. verdwenen zijn. Voor al die redenen is de plaats van de aanhangers, militanten en mandatarissen die sp.a Rood steunen binnen, en niet buiten de partij.

Tot slot denk ik ook dat we het debat dringend moeten ‘depersonaliseren’ en ons concentreren op wat de concrete invulling wat socialistische ideeën en waarden betekenen in de samenleving van vandaag, niet alleen in woorden, maar ook in daden. 

22:07 Gepost door Jan Lievens | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |

25-04-11

Is een nieuwe linkse partij de oplossing?

Ik wil beginnen met een persoonlijke noot. Een paar weken geleden begaf ik me voor het eerst in waarschijnlijk tien jaar naar de algemene ledenvergadering van mijn sp.a-afdeling. Er waren ongeveer 25 mensen present, waaronder een senator, een Vlaams parlementslid en een minister van onderwijs. De overgrote meerderheid van de kandidaat-bestuursleden waren mandatarissen en (voormalige) kabinetmedewerkers. De meeste militanten die ik nog ken van vroeger en hoopte terug te zien, waren tot mijn spijt niet aanwezig. Ik moet eerlijk zeggen dat ik me niet meteen op mijn gemak voelde, en meteen na het einde van de vergadering ben ik weggegaan. De keuze was tussen een drink, of ‘The King’s Speech’, en ik heb gekozen voor de tweede. Goeie film overigens.

Om maar te zeggen, ook ik loop niet meteen wild van de sp.a in zijn huidige vorm en droom van een grote, levendige, linkse socialistische partij. Maar ik besef dat er tussen mijn droom en de werkelijkheid praktische bezwaren staan. Vandaag lees ik in de krant dat Erik De Bruyn de partij heeft verlaten. Uit de reacties op de krantenartikels en via Facebook stel ik vast dat er heel wat mensen zijn initiatief toejuichen. Maar minstens evenveel betreuren de verdere versnippering van links. En rechts lacht natuurlijk in zijn vuistje. Ik deel dan ook niet het enthousiasme van degenen die het initiatief van Erik kritiekloos toejuichen, ook al zijn veel van hen vroegere strijdmakkers en persoonlijke vrienden. Betekent dit dat ik geen kritiek heb op de partijleiding? Ja, wie niet? Maar moet ik daarom de oprichting van een nieuwe beweging (met als doel de oprichting van een nieuwe partij naar het voorbeeld van Die Linke of de Nederlandse SP) steunen? Ik begrijp het initiatief van Erik, maar betreur het omdat ik het beschouw als een vlucht vooruit. Het anker is gelicht, maar welke koers vaart de boot? Wat is het programma? O, dat zien we later wel.  

Ik ben het niet eens met Erik dat de sp.a klinisch dood is, maar volg wel voor een groot stuk zijn visie op de huidige sociaaleconomische en politieke crisis . Het programma dat hij tot nu toe verdedigt in de pers overtuigt me echter geenszins: een openbare bank? Een vermogensbelasting? Kernuitstap? Is dat een nieuwe partij waard? Volgens mij is het programma de grootste zwakte van links in het algemeen, niet alleen in Vlaanderen, maar ook in Wallonië en internationaal. De beweging mist inhoud, betrokkenheid en inspraak. Actieve politieke participatie kan je echter niet declareren aan de top, maar zullen het resultaat zijn van sociale strijd en bewegingen voor zelfemancipatie. Bovendien denk ik dat de voortdurende aanvallen op de partijleiding en het beschimpen van sp.a-politici onproductief zijn en rechts in de kaart spelen (zie je wel, ze maken elkaar af, ha, ha).

Ik denk dat het kapitalisme goed op weg is de planeet naar de haaien te helpen en dat we binnen niet afzienbare tijd noodgedwongen voor radicale keuzes zullen komen te staan. De financiële crisis, de aanhoudende alarmberichten over klimaatsverandering, Fukushima… hebben het vertrouwen in het economisch en politiek systeem inderdaad ondermijnd. Helaas uit het ongenoegen zich vandaag in steun voor rechtse populisten. Niet omdat links niet “links genoeg” is, maar omdat rechts een demagogische gemakkelijkheidoplossing aanbiedt. Trouwens, wie zijn de linkse populisten die wel succes oogsten in Europa, en bovenal: bieden de programma’s van Die Linke en de SP wel een oplossing voor de crisis?

Ik zou de oprichting van een nieuwe maatschappijkritische beweging rond Rood meteen toejuichen, indien het project de verdeeldheid van links zou proberen te overstijgen in plaats van in de hand te werken. Met andere woorden, ik denk dat er nood is aan campagnes rond concrete thema’s die links verenigen en een project voor maatschappelijke verandering dat de (linkse) partijgrenzen kan overstijgen. Een soort van progressieve, partijonafhankelijke denktank zou daarbij mijns inziens een welkom hulpmiddel zijn. Als het dat is dat Rood! beoogt, dan doe ik direct mee. Maar is dit het project dat Erik voor ogen heeft? Hij spreekt nu al van een aparte lijst voor de gemeenteraadsverkiezingen (Bart De Wever zal zeer blij zijn) en zijn doel is een grote, linkse partij tegen 2014. Een concurrent dus van de sp.a, Groen! en “klein links”. De PvdA heeft hem een kartel voorgesteld, maar hij wil “veel breder”. Vroeger beweerde Eric dat er in Vlaanderen geen plaats is voor een linkse partij naast de sp.a, vandaag zegt hij dat er ter linker zijde nog plaats genoeg is aangezien er wel vijf rechtse partijen bestaan. Leve de versnippering.

Momenteel kijkt iedereen de kat uit de boom: is zijn project levensvatbaar? Velen ergeren zich rot aan de politieke impasse en hebben het vertrouwen in alle politieke partijen opgezegd. Er is een groot politiek vacuüm ontstaan. De vraag is of het declareren van een linkse anti-establishmentpartij voldoende zal zijn om de leemte te vullen. Ik heb er grote twijfels over. Ik ben dan ook benieuwd wat de reactie zal zijn in de rest van de gelederen van de partijen waarmee Erik een breed linkse beweging wenst op te richten. Ik wens hem alle succes toe, maar vrees dat hij vooral malcontenten en extreem links zal aantrekken… Ik ben in elk zeer benieuwd naar de interne democratie binnen Rood! onder die omstandigheden. 

 

Commentaar van Erik De Bruyn in Deze Wereld M/orgen:

Beste Jean,

het siert je dat je meteen opent met de vaststelling dat je voor het eerst in tien jaar naar een partijvergadering bent geweest. Je geeft er meteen een schets van de sociale samenstelling van die vergadering bovenop. Dat geeft een duidelijk beeld van de concrete beperkingen waar een linkse stroming binnen de sp.a mee te maken krijgt.

Als het dan over inhoud gaat, betreur ik je afwezigheid op de nationale bijeenkomst van SP.a Rood eind februari -nochtans achter jouw hoek, in Brussel - waar wij aan een inhoudelijk programma hebben gewerkt dat veel verder gaat dan de paar speerpunten die je kwijt kan via de massamedia. Nochtans wens ik je véél succes met je hervonden elan om in de sp.a een linkse stroming gestalte te geven, en ben ik ervan overtuigd dat we over de partijgrenzen heen zullen samenwerken aan linkse tegenmacht.

 

Mijn antwoord aan Erik:

Persoonlijk heb helemaal niet de ambitie om een linkse stroming gestalte te geven binnen de sp.a. Ik denk dat jij daar goed in geslaagd was en betreur daarom je vertrek. Ik besef dat de partijleiding jou (maar ook anderen voor jou zoals Jef Sleeckx, Magda Demeyer…) slecht heeft behandeld, en het is in de eerste plaats aan hen om de gebroken potten te lijmen. 

Ik begrijp ook ten volle het enthousiasme van je vele aanhangers, en hoop dat ze allemaal 100% zullen worden betrokken in een reële democratische werking. Maar je laat ook heel wat militanten in de steek die de splitsing negatief ervaren omdat ze verdelend werkt, ook binnen sp.a Rood. Daarop wou ik reageren. 

Ik denk dat het er nu op aankomt om samen de pijlen te richten naar rechts en constructieve voorstellen te lanceren om alle linkse krachten te bundelen. Ik zal me blijven inzetten voor de eenheid van links, en proberen te helpen aan de inhoudelijke invulling ervan. Dus ja, over de partijgrenzen heen zullen we zeker blijven samenwerken. 

09:54 Gepost door Jan Lievens | Permalink | Commentaren (0) |  Facebook |