14-06-07

Een Spa dient om putten te graven…

De Socialistische Partij is zelden zo anders geweest. Een tuimeling van 23,5 naar 16,3% in de kamer en van 24,9 naar 16,2% in de senaat. Het geeft een nieuwe betekenis aan het woord 'lijsttrekker'. Geen campagne voeren, had waarschijnlijk tot een beter resultaat geleid.

 

Een naamsverandering, een Vlaams nationalistisch aanhangsel in de vorm van Spirit, de hottest babe in de regering en de jeanetten van de Wetstraat… het mocht allemaal niet baten. De SP.A kreeg een dreun die niemand zag aankomen. Johan Van de Lanotte laat de buik liever niet spreken maar wacht op een grondige analyse van Patrick Jansen, Caroline Genez was niet gegeneerd om de zwarte Piet meteen door te schuiven naar de PS en Maya Detiège, god bless her, zegt dat de SP.A-top beter eens naar de partijbasis zou luisteren in plaats van naar spindokters.

 

Aangezien ik meer vertrouwen heb in mijn buikgevoel dan in de analyse van Patrick Jansen, waag ik mij hier aan enkele antwoorden, in willekeurige volgorde, op de vraag die op vele kameraadschappelijke lippen brandt: WHY?

 

Het gebrek aan interne democratie, het ‘alles bedisselen aan de top’, het koeioneren van oude getrouwen om plaats te ruimen voor spiritisten en andere verruimers, de lange regeringsdeelname zijn voor de hand liggende redenen, maar verklaren lang niet alles. Is de partij vandaag minder democratisch dan vier jaar geleden? Is er zo’n groot verschil tussen zestien jaar regeringsdeelname en twintig jaar? Waren er nu meer verruimers dan in 2003? Nochtans zette de SP.A toen een van de beste verkiezingsresultaten neer in jaren. Voor hetzelfde geld kan je dus zeggen dat de redenen die toen het succes verklaarden vandaag de grondslag zijn van het debacle. Een marxist of ander logisch denkend mens valt van een dergelijke dialectische redenering niet omver, maar zelfs dat is te gemakkelijk.

 

Wat zijn de andere redenen? Iemand die de krant leest en graag argumenteert, weerstaat moeilijk aan de verleiding om elk feit te toetsen aan Google. Maar laat ik voor dit artikel mijn buikgevoel spreken. Het mag niet van Johan, dus het is oké.

 

Laten we beginnen met het (gebrek aan) programma. De opstelling van de partijleiding heeft vast enkele stemmen opgeleverd in het Rekenhof, maar daar zit niet meteen het doelpubliek van de SP.A. Ik kan me eerlijk gezegd maar één programmapunt uit het hoofd herinneren en dat is de uitstap uit kernenergie. In 2015. Een mooi breekpunt binnen acht jaar, maar nu? Voor de rest associeer ik het SP.A-programma met ‘haalbaarheid'. De houdbaarheid in electorale termen is daarvan rap overschreden. Als je in een verkiezingscampagne blijft hameren op je zeven haalbare punten en je opponenten beticht van teveelbeloverij, dan moet je niet verrast zijn dat je een pak stemmen verliest. Een programma is echt wel belangrijk. Zelfs Jean-Marie had er een, besteld bij een liberale denktank (waarschijnlijk dezelfde als die van de VLD).

 

100_3640

vissen in de juiste vijver...

 

Dan is er het verraad aan paars. Toegegeven, de PS ging daarin het verst als reactie op het Sarkozyaanse Reyndersoffensief. Maar beide partijen maakten het al voor de verkiezingen vrij duidelijk dat ze paars wilden inruilen voor rooms-rood. Dat is ook een van de redenen waarom Van de Lanotte zich opeens in de arena gooide voor het premierschap. Uit de peilingen waarin achteraf nooit iemand geloofde, bleek immers dat de socialistische familie de grootste zou worden. Johan wou ons laten wennen aan het idee, en verkocht de huid vooraleer de beer in zicht was, laat staan geschoten. Hij wou waarschijnlijk ook vermijden dat de verkiezingen zouden uitdraaien in een duel tussen Verhofstadt en Leterme. Maar daardoor droeg hij niet alleen bij tot een vals debat, maar kwam ook over als een man die belust was op het premierschap, een ‘postjesjager’.

 

Back to the roots

 

De belangrijkste reden is natuurlijk dat de SP.A mijlenver is afgeweken van haar oorspronkelijke doelstelling: de maatschappij veranderen. Een samenleving creëren waarin menselijke vooruitgang niet gedreven wordt door winstbejag en eigenbelang, maar individuele creativiteit en solidariteit. Het socialisme is geboren uit het liberalisme van de negentiende eeuw, omdat toen al werd ingezien dat de idealen van de Franse Revolutie, vrijheid, broederlijkheid en gelijkheid, niet realiseerbaar zijn in een economisch ongelijke maatschappij. In die zin is de bevrijding van de arbeidersklasse, vandaag beter bekend als 'de werknemers', ook de bevrijding van de mens. Tot daar de ideologie.

 

De alliantie met de liberalen katapulteerde ons in een zekere zin terug in de tijd. De tijd van voor de splitsing. Toen liberalen en embyonale socialisten één beweging vormden. Wie zag onder paars nog het verschil tussen SP.A en VLD? Het grootste gevecht speelde zich niet af tussen de coalitiepartners, maar binnen de VLD. En tussen de taalgemeenschappen (Brussel-Halle-Vilvoorde). Maar na achthonderd jaar CVP-bewind was de ploeg rond Verhofstadt een verademing. Een frisse wind doorheen de 'Vlaamse volksaard', die na vier jaar beloond werd met een klinkende verkiezingsoverwinning van rood én blauw. Maar die wind is al een tijd gaan liggen, de stank stak weer op. Toch verkies ik bij gebrek aan een geloofwaardig en duidelijk links alternatief paars boven rooms-rood, en ik ben daarin lang niet de enige. Toen in de peilingen bleek dat vooral de VLD het gelag zou betalen en de SP.A min of meer standhield, heeft een deel van het vroegere kiezerspubliek waarschijnlijk uit tactische overwegingen liberaal gestemd in een poging paars in het zadel te houden. Het is een mogelijke verklaring waarom de liberalen het beter deden dan verwacht, en de socialisten slechter.   

 

Tot slot is er het hoogst irriterend achternahollen van de zogenaamde ‘publieke opinie’: over veiligheid (hoe kan Van de Lanotte tijdens het grote debat zedig zwijgen als Leterme beweert dat de samenleving alsmaar gewelddadiger wordt, ook al laten de misdaadcijfers het omgekeerde beeld zien), over de staatshervorming (de overgrote meerderheid van de Vlamingen zijn tegen separatisme; stop dus met het overnemen van dat onnozel Vlaamse discours maar ga in de tegenaanval), over justitie (nee, Laurette heeft de deur van de gevangenis in Dendermonde niet opengelaten).

 

De nederlaag komt hard aan, maar ergens ben ik ook blij dat de leiding op haar bek is gegaan. Niet omdat ik geloof dat ze het slecht meent, of zelfs dat ze het verdient. Maar omdat ze een les in nederheid goed kan gebruiken. En vooral omdat de kans op een radicale verandering nooit zo groot is geweest. Die ommekeer is hard nodig. Want als de socialistische partijen hun geloofwaardigheid en contact met de basis niet herwinnen, krijgen populisten en de demagogen van extreem-rechts nog meer wind in de zeilen. Wie gelooft immers dat Leterme een staatshervorming uit de brand zal slepen die ook maar één probleem zal oplossen?

 

15:32 Gepost door Jan Lievens in politiek | Permalink | Commentaren (4) | Tags: sp a, van de lanotte, verkiezingen, 002 |  Facebook |