04-01-08

Slechte tijden voor kartels

Het gaat niet goed met kartels. Nu de CD&V in de regering zit en de N-VA erbuiten, hebben de christendemocraten hun separatistische aanhangsel niet echt meer nodig. Maar het rommelt ook aardig in dat andere kartel. Bettina Geysen dreigt SP.a-Spirit op te blazen als haar ‘partij’ geen betere plaatsen krijgt op de verkiezingslijst voor 2009. Knappe strategische zet als je het mij vraagt. Gennez is waarschijnlijk zo geschrokken dat ze geen woorden vond om te reageren. Of is er iets anders aan de hand?

2297650585

Aan de basis van de kartelformule ligt de invoering van de kiesdrempel van 5% om de politieke versnippering in Vlaanderen tegen te gaan. Minipartijtjes als Spirit, Vivant, maar zelfs Groen! en de N-VA lopen daardoor het risico van de politieke kaart te verdwijnen. Daarom koppelden ze hun speelgoedwagon aan de locomotief van een grote partij. De traditionele partijen CD&V, VLD en SP.a waren voor de verkiezingen van 2003 al een tijdje aan elkaar gewaagd in de peilingen. Ze hadden allen de ambitie uit te groeien tot de grootste partij in Vlaanderen. Een paar procentjes bij van een kartelpartner kon wel eens het verschil maken. In businesstermen noemt men dat een win-win-situatie, maar je kunt het ook plat opportunisme noemen.

Spirit is een product van een partij die in de jaren negentig, na de ‘definitieve’ (!) staatshervorming van Dehaene, in een diepe crisis terechtkwam. Het Vlaams-nationalistische discours sloeg niet meer aan, de eisen rond federalisme waren gerecupereerd door de traditionele partijen en grotendeels verwezenlijkt door het Sint-Michielsakkoord, of zo leek het althans. De nationalistische maïzena pakte niet meer en de sociaaleconomische tegenstellingen kwamen bovendrijven. De partij spatte uiteen in een conservatieve vleugel rond Bourgeois (N-VA) en een progressieve rond Anciaux. De rest van de ex-VU-ers vonden hun toevlucht in alle andere partijen. Overal kregen ze verkiesbare plaatsen, waardoor de fractie van ex-VU-ers uitgroeide tot een van de grootste in het parlement. De VU is nooit sterker geweest dan sinds haar verdwijning.

In 2003 trok de SP.a met boegbeelden Stevaert en Anciaux naar de parlementsverkiezingen en haalde een klinkende overwinning. Dat succes werd grotendeels toegeschreven aan het kartel, maar who knows? In juni 2007 behaalde de SP.a in dezelfde formule immers het slechtste resultaat uit haar geschiedenis. Spirit veroverde geen enkele zetel in de kamer en maar één in de senaat. De spirituele opvolgers blijven op de reservebank aangezien de SP.a voor de oppositie koos. Vergeten we overigens niet dat de SP.a onder Stevaert niet alleen een kartel met Spirit beoogde, maar ook met Agalev. Over een samenbundeling van alle progressieve krachten in Vlaanderen valt inderdaad iets te zeggen, maar omdat het kartel beperkt bleef tot Spirit leek het alsof de SP.a er enkel een flamingant aanhangsel bij had gekregen. Dat lag slecht bij de eigen achterban, die altijd een broertje dood had aan Vlaams-nationalisme.

20050822-lambert

Een eerste kink in de kabel was er al bij de vorige Vlaamse verkiezingen, toen het succes van 2003 niet kon worden overgedaan. Bij winst valt het niet op dat Spiritisten eigenlijk potentiële mandaten van de SP.a afsnoepen, bij verlies des te meer. Een goede verstandhouding is gemakkelijker als er voldoende posten te verdelen zijn. Uitgerekend op een electoraal historisch laagtepunt vraagt Bettina Geysen betere plaatsen op de lijst voor de gewestverkiezingen van 2009. Perfecte timing. Een ander probleem situeert zich op politiek vlak. Onder Verhofstadt II was het bijna tot een oplossing van B-H-V gekomen, maar het compromis werd op de valreep afgeschoten door Geert Lambert. Door de kartelformule krijgen petieterige politieke formaties nu eenmaal veel meer macht dan ze op eigen houtje zouden verwerven. Bart De Wever zal het daarmee eens zijn. Vandeurzen ook.

Het lijkt me uitgesloten dat een grote staatshervorming mogelijk is binnen de huidige regering. De Franstalige partijen zullen alleen een verdere overdracht van bevoegdheden en een grotere fiscale autonomie aanvaarden als er ook geherfederaliseerd wordt. De geluidsnormen zijn het meest voor de hand liggende voorbeeld, maar er zijn ook andere: milieu, buitenlandse handel, ontwikkelingssamenwerking. De N-VA zal dergelijke hervormingen nooit steunen. Maar zonder de zes zetels van de N-VA heeft de interimregering geen tweederde meerderheid (5 tekort). Vandaar dat het tapijt wordt uitgerold voor de SP.a. Maar wat zal de houding van Spirit zijn? Spirit is electoraal uitgeschakeld, heeft geen verkozenen, maar kan wel dwars liggen tijdens de onderhandelingen, zeker als de N-VA opzij wordt gezet (of de eer aan zichzelf laat wat waarschijnlijker is).

4007757197

Kortom, zowel electoraal als politiek is Spirit geen aanwinst. Bovendien willen de SP.a-leden orde in eigen huis en een scherper en linkser profiel. Gennez kreeg de steun van 2/3 van de partij, maar zelfs dat is relatief. Velen steunden Gennez uit loyaliteit met de partijleiding, ook al ging hun hart uit naar Erik De Bruyn. Gennez staat dus zwak en moet het vertrouwen terugwinnen. Een linksere koers varen, is één manier, maar dat wordt moeilijk met regeringsdeelname in het verschiet. Spirit laten vallen is makkelijker. Door doof te blijven voor het dreigement van Bettina, hoopt Gennez dat die haar eigen conclusies trekt.

11:50 Gepost door Jan Lievens in politiek | Permalink | Commentaren (0) | Tags: erik de bruyn, caroline gennez, 034, bettina geysen |  Facebook |

22-12-07

De strike van Verhofstadt

Oké, ik beken. Ik ben opgelucht. En ik heb leedvermaak. Opgelucht omdat er eindelijk een regering is. Leedvermaak omdat Leterme ze niet leidt. Opgelucht omdat het tienpuntenprogramma van Verhofstadt III, dankzij de inbreng van Milquet, Di Rupo en het ACV-CSC, een stuk socialer oogt dan het rechtse geweld dat oranjeblauw op ons wou loslaten. En zeer veel leedvermaak omdat de N-VA niet een toontje, maar een hele octaaf lager zingt. 


large_55464 
Maar goed, in politiek zijn gevoelens weliswaar een krachtige drijfveer, maar vaak ook een slechte leidraad. Zo ben ik 100% tegen een regeringsdeelname van de SP-a, maar ik vind het ook verschrikkelijk dat de eerste asymmetrische regering in de Belgische geschiedenis geschraagd zit op een schizofrene socialistische familie. De kans is echter groot dat de SP-a binnen enkele maanden toch aan boord wordt gehesen, al was het maar om de huidige coalitie een tweederde meerderheid te geven. Oranjepaars mist immers één zetel in de senaat, maar ook vijf in de kamer, want wie durft rekenen op de loyaliteit van de N-VA?  

Verhofstadt heeft het bijzonder slim gespeeld, eer wie ere toekomt. In bowlingtermen heeft hij een strike gegooid: met één bal tien kegels omver. De eerste is Bart De Wever. In de laatste veertien dagen leek Bart wel verdampt. Onhoorbaar in de hoezee over de redding van België. Tweede gevallen pin is Yves Leterme. Geen premier, maar minister van institutionele hervorming. In de afgelopen zes maand kon hij niet eens een akkoord bereiken over de agenda van de staatshervorming. Nu moet hij een akkoord bereiken over de inhoud, een kamikazeopdracht. Guy lacht in zijn vuistje dat een eigen nota omklemt. Een derde punt scoort de Numero Uno in eigen rangen. Het triumviraat dat achter zijn rug stond te dansen vanwege zijn vertrek, veert vandaag recht in ovatie voor zijn comeback.


large_208455 Vierde kegel: de verkiezingsnederlaag. Guy is zelfs in Vlaanderen populairder geworden dan Yves, de VLD klimt sterk in de peilingen, het kartel stagneert. Vijf: de socialisten. Met de PS in de regering zal de SP-a zich veel meer gedeisd moeten houden. Zes: Madame Non. Tegen Guy zei ze ‘Oui’. Zeven: de vakbeweging. Met de PS, Vervotte en Piette in de regering mikt Verhofstadt op de goodwill van de vakbonden die onrustig worden bij de revival van de seventies: stagflatie en politieke instabiliteit. Acht: oranjeblauw. Verhofstadt heeft de akkoorden begraven die onder Leterme tot stand waren gekomen. Met de PS in de regering worden die hoe dan ook heronderhandeld.  

Negen: de logica van het separatisme. Mensen houden niet van conflicten, zeker als ze te lang duren. Met zijn oproep aan het herstel van het vertrouwen, treedt Verhofstadt naar voor als de grote verzoener. Bart, Gerolf en Jean-Marie kleuren paars van woede, altijd een goed teken. En tien: de truc van de tijdelijke (zijn er ook andere?) regering, misschien nog de geniaalste van al. De enige manier om zijn winkel verkocht te krijgen, is door nadruk te leggen op het tijdelijke karakter ervan. Met Pasen moet Yves de fakkel overnemen. Maar je weet hoe dat gaat. Het is moeilijk om macht af te staan eens je die in handen hebt. Zie maar naar Pieter De Crem die, nooit verlegen om potsierlijkheid, vandaag als reïncarnatie van Napoleon door zijn pas veroverde defensiekabinet flaneert. Leve de vrijwillige legerdienst! 
116631 
 Het is ook niet omdat de communautaire twisten zes maand de politieke agenda hebben bepaald, dat ze dat zullen blijven doen. Een grote staatshervorming is een werk van lange adem, dixit Schouppe, de kersverse 65-jarige CD&V-voorzitter. Nu, het zal wel een toeval zijn dat het eerste dossier op de tafel van Verhofstadt III terroristenalarm is, maar toch... De stijgende inflatie, de ontwrichting van het internationale financieel systeem en de daarmee gepaard gaande recessiedreiging zijn geen fictie. De term ‘noodregering’ zou binnenkort wel eens een heel andere betekenis kunnen krijgen.  

Als kers op de taart heeft Verhofstadt, waarschijnlijk in overleg met Leterme, de totale impasse van de CD&V doorbroken. Gedurende zes maand konden de christendemocraten niet kiezen tussen regering en kartel. Door het kartel hadden ze de verkiezingen gewonnen, door het kartel konden ze geen regering vormen. De huidige formule was dan ook onmogelijk met Leterme aan het stuur. Hoe kon hij premier worden van een regering die geen overeenkomst had over de staatshervorming en B-H-V? Maar ook, hoe kon hij weigeren te dienen in een noodregering onder Verhofstadt? Resultaat: de CD&V glundert in de regering, het kartel blijft overeind, maar Bart De Wever staat in een gevaarlijke spreidstand. De barstjes (in het kartel) worden echter groter. De uitschuiver van De Wever over de Jodenvervolging in Antwerpen was een eerste incident met de CD&V, de uitspraak over de postjesregering van Bourgeois een tweede.


SH104870 

 

Het eerste dossier dat Leterme op zijn bord krijgt, is dat van de nachtvluchten. Een herfederalisering van de geluidsnormen zit eraan te komen. Dat wordt meteen een lakmoestest voor het kartel. In de loop van de komende maanden zullen er nog veel volgen. En hoe gering ook het enthousiasme voor Verhofstadt III, je kunt er donder op zeggen dat de regeringsdeelname sterker zal doorwegen dan de band met de bende van De Wever. De CD&V had de N-VA nodig om aan de macht te komen. Dat doel is bereikt. De vraag vandaag is: zal de CD&V bereid zijn de macht op te geven voor de N-VA? De liefdesverklaring van Leterme en Schouppe aan de SP-a zegt genoeg. Rennen Caroline!

13:48 Gepost door Jan Lievens in politiek | Permalink | Commentaren (0) | Tags: 034, leterme, de wever, gennez, verhofstadt, noodregering |  Facebook |