23-01-11

Het einde van de politieke partijen?

Zo-even werd ik wakker met keelpijn en de vraag of ik al dan niet zou betogen vandaag. De verkoudheid is een goed excuus om niet te gaan, gezondheid voor alles, maar de journalist in mij is nieuwsgierig, de burger in mij moegetergd, ook al heb ik er moeite mee om op te stappen in een protestmars die apolitiek heet te zijn. De eisen zijn zo dun dat je er meteen doorzakt: “voor een regering” (zo snel mogelijk) en “voor een open en eerlijke dialoog”. Het is een eis waar de zeven partijen die al evenveel maanden rondjesdraaien zich ongetwijfeld volledig kunnen achterscharen. Daarbij komt dat vage eisen ook open doelen zijn: elke partij zal de betoging -die ongetwijfeld massaal zal zijn- achteraf (Milquet zelfs vooraf) interpreteren naar eigen goeddunken. We gaan dus terug naar af.

grote-ballon-3-white-42847.jpg
De organisatoren benadrukken dat de protestmars niet gericht is tegen de N-VA of De Wever. Toch kan je er niet omheen dat zowat alle politieke jongerenorganisaties oproepen om mee op te stappen, behalve die van de Vlaams-nationalisten. De Wever is er tot nu toe met zeer veel succes in geslaagd de zwarte piet te ontwijken, maar nu komt die zijn richting toch uitgewaaid dankzij zijn jongerenorganisatie die oproept om niet mee op te stappen maar “geduld uit te oefenen”, een schuldbekentenis die er mag wezen. Tja, laat dit nu net de belangrijkste drijfveer zijn van de betogers: hun geduld is op!

Niemand weet op dit ogenblik, vijf (inmiddels vier) uur voor de mars van start gaat, hoeveel volk er zal zijn. Volgens Facebook komen bijna 24.000 mensen ‘zeker’ opdagen, 25.0000 ‘misschien’. Bijna 140.000 hebben hun virtuele tenten opgeslagen aan de Wetstraat 16, tot groot ongenoegen van Leterme die naar eigen zeggen als waarnemend premier niets te maken heeft met de aanslepende onderhandelingen. Tja, als je met vuur speelt in een hooischuur, ben je misschien niet verantwoordelijk voor het hooi, maar wel voor de brand als je de lucifer laat vallen.

Maar goed, terug naar de betoging. Ik verwacht zeer veel volk. Waarschijnlijk  genoeg om alarmbellen te doen rinkelen, maar niet genoeg om een oplossing te forceren. Daarvoor zal meer nodig zijn: een financiële raid op België of een nog massalere betoging die haar naïviteit is verloren.

Maar goed, ik begon niet op het klavier te tokkelen om de vele stukjes die ik over het thema staatshervorming al bijeen heb ‘gepend’ dunnetjes over te doen, maar omdat ik wakker werd met de volgende gedachte: hoe zijn politieke partijen eigenlijk ontstaan en, aangezien niets eeuwig is, onder welke omstandigheden kunnen ze verdwijnen? Want, zie je, de mensen komen op straat omdat ‘de politiek’ er niet uitgeraakt. Maar kan ‘de politiek’ het wel oplossen?  

Je kunt er niet omheen dat de marge van westerse regeringen, ondanks zeer uiteenlopende politieke samenstellingen, bijzonder klein is. Natuurlijk is de belangrijkste reden dat ze zich allemaal neerleggen bij de logica van de mysterieuze ‘markt’. Vandaar ook dat alles herleid wordt tot ‘goed bestuur’. Rechts of links, maakt niks uit. De teleurstelling in Obama, de bezuinigingen in Griekenland, het gedoogkabinet van Rutte… alle regeringen botsen op de limieten van wat ‘de nationale staat’ kan doen om economische, sociale en ecologische problemen daadwerkelijk op te lossen. Die zijn nu eenmaal internationaal. De onmacht van ‘de politiek’ is ook de onmacht van de ‘nationale staat’. Daarom zal zelfs de beste staatshervorming, laat staan separatisme, per definitie niets oplossen. Een ‘zakenkabinet evenmin. Wat dan wel? Een revolutie? Met Ben Ali op de vlucht lijkt alles mogelijk. Maar zelfs dan, welke politiek moet een revolutionair kabinet voeren? Die van Chavez? Lula? Hu? Of is het wachten op een deus ex machina? 

stock-market-cartoon.pngVandaar deze totaal onafgewerkte redenering die ik hier te grabbel gooi. Ontstaat er binnen de internationale gemeenschap niet een –in de eerste plaats- digitale alternatieve tegenmacht die in zich de kiemen draagt van een totaal nieuwe vorm van economische (zelf)organisatie en democratie? Ik heb het niet alleen over de macht van Wikileaks, digitale nieuwskanalen met burgerjournalisten, peer-to-peer productie, enzovoort. Je kunt er niet omheen dat het oog van linkse revolutionaire organisaties en partijtjes vooral gericht zijn op het verleden. Daarom komen ze ook nooit van de grond, tenzij ze hun revolutionair programma omruilen voor een links reformistisch en de populistische toer opgaan. Stakingen, betogingen en revoluties blijven natuurlijk doorgaan. Ik trek hier de ‘klassenstrijd’ niet in twijfel, noch de tegenstelling tussen rechts en links. De vraag is echter: waarheen leidt de strijd? Het is te simplistisch om het mislukken (en wat heet mislukken?) van elke revolutie toe te schrijven aan opportunistische leiders en/of het ontbreken van een op leninistische geschoeide voorhoedepartij.

Er zijn pertinentere vragen te stellen. Hoe kan je op basis van een bestaande ‘nationale staat’ internationale problemen oplossen? Hoe kan je de haaien van de financiële markten pootje lichten zonder zelf kopje onder te gaan? Want laten we wel wezen, in plaats van te fulmineren tegen De Wever omdat hij zijn neus ophaalt voor een draak van een compromis en zo de interest op Belgische staatsobligaties omhoog stuwt, zou het beter zijn die anonieme financiële markten op de korrel te nemen.

Een andere vraag is: hoe kan je internationale bedrijven die alle hefbomen van de economie controleren, “nationaliseren” of, als je dat woord te verbrand vindt, “socialiseren” zonder je in een Cubaans isolement te wurmen?

Ik weet het, ik ben zeer ver afgedwaald van de betoging deze namiddag, en ik zoek vergeefs naar een mooie afsluiter. Maar ik wou deze gedachten toch even delen in cyberspace. Er samen over nadenken is beter dan alleen. 


 

10:42 Gepost door Jan Lievens | Permalink | Commentaren (1) | Tags: belgië, staatshervorming |  Facebook |

18-09-07

Een nieuwe adem voor België?

In het Brusselse straatbeeld duiken alsmaar meer Belgische vlaggen op. Ze draperen langs gevels van statige appartementsgebouwen, wapperen op  herenhuizen die hunkeren naar klassering, maar schuilen ook bescheiden achter het gebarsten raam van werkmanshuisjes op de rand van de sloop. Een ietwat zielige opflakkering van Belgisch chauvinisme dat zich graag uit in blikken koekendozen waarop koninklijke familieleden in een lachkramp staan geëtst, eremedailles met tricolore lint van voorouderlijke oorlogshelden en gebak van Wittamer op zondag.

 

In de handen van deze lui ziet het er inderdaad slecht uit voor België. Hun vertoon op de Vlaamse beeldbuis is als benzine op het separatistische haardvuur.

 

SH102514  

 

Naast dat achterhoedegevecht van bejaarden in driekleur, hoor je de ernstiger verdedigers van de eenheid van het land tot nu toe vooral in Brussel en Wallonië. Wie langs Vlaamse kant de kat de bel aanbindt zoals Rudy Aernoudt, auteur van ondermeer ‘Vlaanderen-Wallonië, je t’aime moi non plus’ en ‘Brussel, het kind van de rekening’, krijgt de roe. Aernoudt durf namelijk Vlaams/Waalse clichés doorprikken en stelt vermeend gesjoemel aan de kaak op het kabinet van Fientje Moerman. Een schijntje naast het weggegooid miljard bij de aanbesteding van de Lange Wapper in de Antwerpse haven, maar kom, alweer een mooie illustratie van de wapenspreuk van Vlaanderen: ‘Wat we zelf doen, doen we beter.’

 

Wat drijft de Belgische centrifuge nog aan? De online petitie http://www.lapetition.be/ heeft bij dit schrijven ruim 85.000 –vooral Franstalige- handtekeningen gesprokkeld. Het antimanifest van Rudy Aernoudt tegen de Warrandegroep die Vlaamse onafhankelijkheid voorstaat (http://www.aernoudt.com/) heeft een schamele 750 namen achter zich, maar dan wel ronkende zoals Maurice Lippens, Paul Buysse, Luc Vansteenkiste, Tony Mary, Roger Van Den Stock, Paul Dujardin, Helmut Lotti, Rik Coolsaet, Hans Kluwer en Luc Cortebeeck.

 

aernoudt

 

Wat de politieke partijen betreft die geen stokebrand spelen aan de onderhandelingstafel: het Vlaams Belang viert met cake en gebak, Groen! zwijgt zedig en de SP.a is… euh.. verdeeld. Uittredend voorzitter Vande Lanotte wil de staatshervorming steunen vanuit de oppositie, Caroline Gennez vindt een actualisering van de Vlaamse eisen aan de orde (waarom moet het kindergeld geregionaliseerd worden?) en Erik De Bruyn wil van geen staatshervorming weten. Hopelijk krijgen zijn standpunten op dat vlak in de komende periode wat meer aandacht. Een lesje in solidariteit en internationalisme kan de rechtse media, die zich haast verslikken in hun leedvermaak over de door hen opgeklopte broedertwist binnen de SP.a, goed gebruiken.

25-08-07

Spelen met vuur

Het is griezelig hoezeer de publieke opinie manipuleerbaar is. Genoeg met meewarig gniffelen over Amerikanen die destijds schaamteloos hoezee riepen voor de oorlogswaanzin van hun president. Hoe is het gesteld met de goegemeente in dit land? Onder de Franstaligen is de verstandsverbijstering ten gevolge van de fictieve reportage van de RTBF over de afscheiding van Vlaanderen omgeslagen in een heuse paniek ten gevolge van de reële soap op Hertoginnedal. Voor hen staat België op het punt van barsten. En een jaar na de peiling van het Laatste Nieuws, waarin meer dan 90% van de Vlamingen zich uitsprak tegen separatisme, verklaart vandaag bijna de helft zich voorstander van een onafhankelijk Vlaanderen. Bovendien vindt 89% dat de Vlaamse onderhandelingen geen toegevingen mogen doen en 72,6% zegt geen begrip te kunnen opbrengen voor de standpunten van de Waalse politici. Dat hebben we allemaal te danken aan de klungelaars van Hertoginnedal (en de pers). Ze zijn er in twee maand bijna in geslaagd het programma van het Vlaams Blok te realiseren. Il faut le faire…

la_bande_des_4

In navolging van het programma ‘Duizend bommen en granaten’ bekruipt me de zin om de Vlaamse straat op te trekken, gewapend met een biljet van 50 euro die de hunne is als ze op de volgende vragen kunnen antwoorden:


  • - Waarom moet Brussel-Halle-Vilvoorde worden gesplitst?
    - Wat zijn de ‘Vlaamse eisen’?
    - Wie is de minister-president van Vlaanderen?


Benieuwd wie erop kan antwoorden. ‘De mensen’ reageren niet op inhoud maar op stemmingmakerij. Niet hun verstand wordt door peilers aangesproken, maar hun primitiefste instincten. Moeten we toegeven aan de Franstaligen? Please! Als de moslimbevolking subsidiëring wil voor moskees kan je evengoed iemand een microfoon onder de neus duwen en vragen of we moeten toegeven aan de islam. Maar dat buiten beschouwing gelaten, is het resultaat van het onvermogen om een compromis te sluiten over de verdeling van politieke macht en financiële middelen tussen verschillende bestuurniveaus –want daar gaat het over- dat de foert van de Vlaamse onderhandelaars is overgeslagen op een foert van de Vlaamse bevolking.

frans

Nu de onderhandelaars vrijwel de hele bevolking hebben besmet met hun nationalistisch vergif – Vlaams, Brussels, Waals én Belgisch – is het zoeken naar een antiserum. Tussen haakjes, ik gruwel van elke vorm van nationalisme –ook van dat nostalgische belgicisme waaronder sommigen deze schrijfsels willen catalogeren. Als politiek gebaseerd wordt op de indeling van mensen in homogene taalgemeenschappen (die in de praktijk niet eens bestaan) gluurt de Balkan altijd grimmig om het hoekje. Daartegen is geen Brabançonne opgewassen. Het is ook niet omdat het Belgische compromis tot nu toe altijd heeft gezegevierd, dat dit in de toekomst ook zo zal blijven. De euro en EU-richtlijnen, mondialisering, veramerikanisering en binnenkort verchinesing hebben de wereld te zeer veranderd.

Anderzijds ben ik nog altijd niet te ongerust. Om een mooie beeldspraak van Karel De Gucht te gebruiken: België is een Siamese tweeling die vergroeid is aan de kop. Een separatistisch scenario is dus niet zonder pijn en gevaar en daarom is echtscheiding nog altijd geen realistisch scenario. Maar als België door meer en meer Vlamingen gepercipieerd wordt als een noodzakelijk kwaad (dank u Leterme en co), zal de politieke wil om het federale niveau, dat nog altijd de belangrijkste machtshefbomen in handen heeft, steeds verder afnemen (of de Rode Duivels moeten de wereldbeker eens winnen).

pnl2004b%20020

Leterme: toch een oplossing in de maak?


Het is waanzin te geloven dat een staatshervorming nodig is om de echte problemen van de mensen aan te pakken. Toch is dat het axioma alfa 1 van het kartel. Het is anderzijds ook interessant om even na te gaan waarover de onderhandelaars wél een akkoord hebben bereikt: een begrotingstekort (voor het eerst in acht jaar) en het langer openhouden van kerncentrales. Met andere woorden: de enige die tot nu toe zeker is te profiteren van roomsblauw, is Electrabel. Je weet wel, dat bedrijf dat ondanks zijn miljardenwinst een schep van 20% bij de energierekening van de mensen zal doen. Het geeft een nieuwe betekenis aan de oude CVP-slogan ‘omdat mensen belangrijk zijn.’ Ja, als melkkoe van de grote bedrijven.

We zouden het dus beter eens hebben over de échte tegenstellingen in dit land.

17-08-07

Help! Leterme verzuipt!

“De kiezer heeft altijd gelijk”. Elke politicus weet dat die uitspraak klinkklare nonsens is, ook al spreekt niemand ze tegen. Zo heeft de kiezer ‘beslist’ dat er maar één mogelijke coalitie mogelijk is, maar van alle onderhandelaars op Hertoginnendal is alleen Leterme gebaat bij een regeerakkoord. De anderen zijn het alleen eens over een verrottingsstrategie. En ze werkt: volgens een peiling in het Laatste Nieuws is Leterme al 100.000 van zijn kiezers kwijt. 800.000 kiezers, die verdien je nu eenmaal niet elke dag…

 Leterme%20&%20Di%20Rupo%20landscape%20detail%2040

Een uitweg voor Leterme?

Communautair gekrakeel is in dit land een vaak gebruikt afleidingsmanoeuvre. Regeringen vallen over communautaire kwesties als renners in de sprint, maar vaak blijkt de crisis een andere oorsprong te hebben. De laatste oranjeblauwe regering viel officieel over Happart, maar in werkelijkheid was het ACV-voorzitter Jef Houthuys die de stekker uit het stopcontact trok omdat hij de bezuinigingspolitiek van Martens-Gol niet langer verkocht kreeg aan zijn achterban. Achteraf werd het probleem van de burgemeester van Voeren geneutraliseerd door zijn eigen partij, de PS. “Happart est roulé dans la farine” luidde het toen. De politieke klasse in België is ontzettend vindingrijk in het bedenken van oplossingen voor onoplosbare problemen. Alleen draagt elke oplossing de kiemen van een nog groter probleem.

Het is echter niet omdat communautaire problemen vaak gecreëerd worden, dat ze ook fictief zijn. Noord en zuid hebben een ongelijkmatige economische ontwikkeling die mede aan de basis ligt van een verschillende politieke cultuur. Voeg daarbij het taalverschil en de historische onderdrukking van het Nederlands door een Franstalige heersende klasse, en je krijgt een verdomd moeilijke puzzel. De Vlamingen zijn al lang numeriek en economisch heer en meester in België, maar een deel blijft zich verongelijkt onderdrukt voelen door vermeende franskiljonse imperialisten. Franstaligen zien in elke ‘Vlaamse’ eis dan weer een verdoken vorm van separatisme. Beide percepties zijn verkeerd, maar plausibel omdat ze een grond van waarheid bevatten.

dewever_strik

De vraag bij communautair gekibbel is echter: wie heeft de problemen op de agenda geplaatst? En waarom? Gedurende acht jaar paars bleef het relatief rustig tussen Vlamingen en Walen. Er was ei zo na een akkoord over Brussel-Halle-Vilvoorde, ware het niet dat Geert Lambert uiteindelijk dwars lag. Vandaag staan de onderhandelaars in Hertoginnendal met onverzoenbare standpunten tegenover elkaar. Er is een moedwillige crisis in de maak om de verschillende publieke opinies voor te bereiden op wat gisteren onaanvaardbaar of ondenkbaar was. Als Leterme in de loop van dat proces sneuvelt, is dat voor de anderen mooi meegenomen.

Een mogelijk maar denkbaar scenario is dat de geesten toch worden voorbereid op onderhandelingen over artikel 35, een denkpiste die eerder door Dehaene werd gelanceerd, zij het te vroeg. Alleen een complete impasse kan leiden tot een mogelijk principeakkoord over wat we in dit land nog samen willen doen. Een akkoord over artikel 35 (bij voorkeur tussen de traditionele partijen) zou van België een ‘echt’ federaal land maken, waarbij de nationale bevoegdheden worden gebetonneerd in de grondwet en de gewesten de hegemonie krijgen over al de rest. De Vlamingen zouden daarmee bewijzen dat ze voor het behoud van België zijn, de Franstaligen dat ze een verdere uitholling van de federale bevoegdheden aanvaarden. Beide zouden zowel winnen als verliezen.

milquet2066

Milquet: een nieuwe boevrouw voor Vlaanderen?

Anderzijds houdt een dergelijk scenario gevaren in. Nogmaals, het is niet omdat communautaire problemen kunstmatig worden gecreëerd dat ze ook beheersbaar zijn en geen eigen logica zouden volgen. Het absurde van de huidige patstelling is dat de Vlaamse onderhandelaars de toestemming van de Franstaligen nodig hebben om hun eisen gerealiseerd te zien. En als je de 25 Vlaamse eisen bekijkt, dan is het niet verwonderlijk dat de Franstaligen er de voorbode in zien van een separatistisch scenario en zich verder ingraven in hun egelstelling.

Als de Vlaamse onderhandelaars echter neen blijven krijgen, lijkt een eenzijdig claimen van hun eisen via het Vlaamse parlement op de duur geen onrealistische stap meer. Een dergelijke shocktherapie zou de eenheid van het land op zijn grondvesten doen daveren, met twee mogelijkheden tot gevolg: crisisonderhandelingen over hoe het verder moet met België (lees onderhandelingen over artikel 35, een breuk in ‘het kartel’ en een tripartiete), of… separatisme. Ook al is de meerderheid tegen. Politiek wordt nu eenmaal niet bedreven door meerderheden. Toch niet in een democratie…