04-01-08

Slechte tijden voor kartels

Het gaat niet goed met kartels. Nu de CD&V in de regering zit en de N-VA erbuiten, hebben de christendemocraten hun separatistische aanhangsel niet echt meer nodig. Maar het rommelt ook aardig in dat andere kartel. Bettina Geysen dreigt SP.a-Spirit op te blazen als haar ‘partij’ geen betere plaatsen krijgt op de verkiezingslijst voor 2009. Knappe strategische zet als je het mij vraagt. Gennez is waarschijnlijk zo geschrokken dat ze geen woorden vond om te reageren. Of is er iets anders aan de hand?

2297650585

Aan de basis van de kartelformule ligt de invoering van de kiesdrempel van 5% om de politieke versnippering in Vlaanderen tegen te gaan. Minipartijtjes als Spirit, Vivant, maar zelfs Groen! en de N-VA lopen daardoor het risico van de politieke kaart te verdwijnen. Daarom koppelden ze hun speelgoedwagon aan de locomotief van een grote partij. De traditionele partijen CD&V, VLD en SP.a waren voor de verkiezingen van 2003 al een tijdje aan elkaar gewaagd in de peilingen. Ze hadden allen de ambitie uit te groeien tot de grootste partij in Vlaanderen. Een paar procentjes bij van een kartelpartner kon wel eens het verschil maken. In businesstermen noemt men dat een win-win-situatie, maar je kunt het ook plat opportunisme noemen.

Spirit is een product van een partij die in de jaren negentig, na de ‘definitieve’ (!) staatshervorming van Dehaene, in een diepe crisis terechtkwam. Het Vlaams-nationalistische discours sloeg niet meer aan, de eisen rond federalisme waren gerecupereerd door de traditionele partijen en grotendeels verwezenlijkt door het Sint-Michielsakkoord, of zo leek het althans. De nationalistische maïzena pakte niet meer en de sociaaleconomische tegenstellingen kwamen bovendrijven. De partij spatte uiteen in een conservatieve vleugel rond Bourgeois (N-VA) en een progressieve rond Anciaux. De rest van de ex-VU-ers vonden hun toevlucht in alle andere partijen. Overal kregen ze verkiesbare plaatsen, waardoor de fractie van ex-VU-ers uitgroeide tot een van de grootste in het parlement. De VU is nooit sterker geweest dan sinds haar verdwijning.

In 2003 trok de SP.a met boegbeelden Stevaert en Anciaux naar de parlementsverkiezingen en haalde een klinkende overwinning. Dat succes werd grotendeels toegeschreven aan het kartel, maar who knows? In juni 2007 behaalde de SP.a in dezelfde formule immers het slechtste resultaat uit haar geschiedenis. Spirit veroverde geen enkele zetel in de kamer en maar één in de senaat. De spirituele opvolgers blijven op de reservebank aangezien de SP.a voor de oppositie koos. Vergeten we overigens niet dat de SP.a onder Stevaert niet alleen een kartel met Spirit beoogde, maar ook met Agalev. Over een samenbundeling van alle progressieve krachten in Vlaanderen valt inderdaad iets te zeggen, maar omdat het kartel beperkt bleef tot Spirit leek het alsof de SP.a er enkel een flamingant aanhangsel bij had gekregen. Dat lag slecht bij de eigen achterban, die altijd een broertje dood had aan Vlaams-nationalisme.

20050822-lambert

Een eerste kink in de kabel was er al bij de vorige Vlaamse verkiezingen, toen het succes van 2003 niet kon worden overgedaan. Bij winst valt het niet op dat Spiritisten eigenlijk potentiële mandaten van de SP.a afsnoepen, bij verlies des te meer. Een goede verstandhouding is gemakkelijker als er voldoende posten te verdelen zijn. Uitgerekend op een electoraal historisch laagtepunt vraagt Bettina Geysen betere plaatsen op de lijst voor de gewestverkiezingen van 2009. Perfecte timing. Een ander probleem situeert zich op politiek vlak. Onder Verhofstadt II was het bijna tot een oplossing van B-H-V gekomen, maar het compromis werd op de valreep afgeschoten door Geert Lambert. Door de kartelformule krijgen petieterige politieke formaties nu eenmaal veel meer macht dan ze op eigen houtje zouden verwerven. Bart De Wever zal het daarmee eens zijn. Vandeurzen ook.

Het lijkt me uitgesloten dat een grote staatshervorming mogelijk is binnen de huidige regering. De Franstalige partijen zullen alleen een verdere overdracht van bevoegdheden en een grotere fiscale autonomie aanvaarden als er ook geherfederaliseerd wordt. De geluidsnormen zijn het meest voor de hand liggende voorbeeld, maar er zijn ook andere: milieu, buitenlandse handel, ontwikkelingssamenwerking. De N-VA zal dergelijke hervormingen nooit steunen. Maar zonder de zes zetels van de N-VA heeft de interimregering geen tweederde meerderheid (5 tekort). Vandaar dat het tapijt wordt uitgerold voor de SP.a. Maar wat zal de houding van Spirit zijn? Spirit is electoraal uitgeschakeld, heeft geen verkozenen, maar kan wel dwars liggen tijdens de onderhandelingen, zeker als de N-VA opzij wordt gezet (of de eer aan zichzelf laat wat waarschijnlijker is).

4007757197

Kortom, zowel electoraal als politiek is Spirit geen aanwinst. Bovendien willen de SP.a-leden orde in eigen huis en een scherper en linkser profiel. Gennez kreeg de steun van 2/3 van de partij, maar zelfs dat is relatief. Velen steunden Gennez uit loyaliteit met de partijleiding, ook al ging hun hart uit naar Erik De Bruyn. Gennez staat dus zwak en moet het vertrouwen terugwinnen. Een linksere koers varen, is één manier, maar dat wordt moeilijk met regeringsdeelname in het verschiet. Spirit laten vallen is makkelijker. Door doof te blijven voor het dreigement van Bettina, hoopt Gennez dat die haar eigen conclusies trekt.

11:50 Gepost door Jan Lievens in politiek | Permalink | Commentaren (0) | Tags: erik de bruyn, caroline gennez, 034, bettina geysen |  Facebook |