22-11-08

Misplaatste vreugde

champagne

Ze bestaan:  mensen die zich vrolijk maken over de zich ontwikkelende kapitalistische crisis. En dan heb ik het niet op beurshaaien die via short selling munt slaan uit de continue koersdaling van aandelen, maar over sommigen van ‘klein links’ die nu de champagnekurken laten knallen. De afgelopen jaren waren al geen feest voor honderdduizenden gepensioneerden, daklozen, werklozen en andere zwakke groepen in de maatschappij, in de komende periode dreigen ze helemaal in de miserie te worden gestort. Wat valt er te vieren? Het eigen grote gelijk? Met toenemende economische werkloosheid en vele duizenden banen op de tocht, is leedvermaak totaal niet op zijn plaats.

Dit geheel ter(linker)zijde…

11:52 Gepost door Jan Lievens in politiek | Permalink | Commentaren (0) | Tags: crisis |  Facebook |

Hardleers

Kijk, kijk… Nationalisatie is vandaag geen vies woord meer. Toch vinden velen ter linkerzijde het nog altijd moeilijk het kapitalisme zelf in vraag te stellen. De grote boosdoener is immers het ‘casinokapitalisme’, het “wilde’ kapitalisme, het ‘neoliberalisme’. Waarom? Omdat de goedmenende kameraden totaal geen vertrouwen hebben in een eigen, socialistische oplossing, namelijk het in handen nemen van de economische hefbomen door de gemeenschap en dat op internationale schaal.

“De staat moet de economie weer begeleiden”, luidt het schoorvoetend. “We willen onze ASLK terug!” Tja, als de toekomst er zo donker uitziet als vandaag, is het logisch dat met veel nostalgie wordt teruggegrepen naar de oude recepten van het Keynesianisme en de gemengde economie. Toch even in herinnering brengen dat juist die economische maatregelen die de economische groei na de Tweede Wereldoorlog hebben ondersteund, zijn uitgemond in de inflatiegolf en recessies van de jaren 70 en 80.

0415_20innova

Er komt een nieuwe strijd tussen Keynes (boven) en Marx (onder)

Karl%20Marx

De val van het stalinisme, de deregulering en de verdere ontwikkeling van de wereldeconomie en -handel (door onder meer de integratie van landen als China, Rusland en India) hebben de economische groei van de afgelopen vijftien jaar juist mogelijk gemaakt! Tot een dik jaar geleden waren crisissen niets meer dan een boze droom uit een ver verleden. Het succes van de nieuwe economische opgang en dansende beurzen vertaalde zich in een (vaak onbewuste) participatie van brede lagen van de bevolking in het nu door iedereen zo verguisde ‘casinokapitalisme’.

Zolang ‘iedereen’ leek mee te profiteren van dat ‘casinokapitalisme’, was er toch geen vuiltje aan de lucht? Het wettelijke pensioen onvoldoende? Geen probleem: de privésector brengt de oplossing met de pensioenfondsen van de tweede en derde pijler. De rente is laag? Geen nood, we hebben gesofisticeerde financiële producten met een veel interessanter rendement. Schrik voor risico’s? No worries! We vinden wel een product dat overeenkomt met uw conservatief beleggingsprofiel: aandelenfondsen met kapitaalgarantie! Gered! Tot de financiële instelling die ervoor waarborg staat failliet gaat natuurlijk. Alleen was dat scenario een jaar geleden ondenkbaar. Waar waren de criticasters van het casinokapitalisme toen?

Nee mensen, dat zogenaamde casinokapitalisme is geen aberratie, maar zit ingebakken in het systeem zelf. Het is de aard van het beestje. Het is een logische ontwikkeling. Ik begrijp eerlijk gezegd niet waarom na 200 jaar kapitalistische ontwikkeling telkens weer ‘iedereen’ stomverbaasd staat als er een serieuze crisis uitbreekt. Nu troost je, “wat we nu meemaken, komt maar een keer voor om de tachtig jaar”, hoorde ik onlangs door een of andere spindokter op tv. Alsof het een natuurwet betreft. Geen wonder dat de verkoop van “Het Kapitaal” van de oude Marx weer verkoopt als zoete broodjes. Toch een sector die het goed doet. Is die drukkerij beursgenoteerd?

(wordt uiteraard vervolgd)

11:30 Gepost door Jan Lievens in Algemeen | Permalink | Commentaren (1) | Tags: crisis, marx, keynes |  Facebook |

The Party’s Over

Begin oktober publiceerde ik op deze blog onderstaande onafgewerkte nota’s. Omdat ze in de rapte waren geschreven, had ik ze opnieuw verwijderd met de bedoeling ze verder uit te werken. Maar door werkomstandigheden die heel veel tijd en energie vergen, heb ik tot nu toe geen tijd gevonden om het te doen. Daarom publiceer ik ze opnieuw, in de hoop ze in de tweede helft van december verder uit te spitten.

Toch nog een klein woordje vooraf. Waar zijn de nationalisten vandaag? Nu staten overal ter wereld uitslaande branden staan te blussen? Nu de hele financiële sector (en binnenkort de industriële?) komt schooien bij de Belgische staat? Wie had Fortis, Ethias of Dexia moeten redden? Vlaanderen? Wallonië? Brussel?  Moet Vlaanderen alleen opdraaien voor de bedreigde automobielsector, chemie, textiel...? Het is zonneklaar dat de zich ontwikkelende kapitalistische crisis schreeuwt naar een  internationale oplossing. Tijd om de Internationale terug van onder het stof te halen, niet?

crisis

Enkele onafgewerkte ideeën in het licht van de zich ontwikkelde kapitalistische crisis (10 oktober 2008)

Wat begon als een Amerikaanse financiële crisis ten gevolge van de rommelhypotheken, is uitgemond in een potentiële ineenstorting van het wereldwijde financiële stelsel. De bloedsomloop van het wereldkapitalisme valt zo goed als stil, kredieten drogen op en dat begint zijn effect te hebben op de reële economie.

De rol van de beurzen wordt ontmaskerd: in plaats van marktplaatsen waar bedrijven terechtkunnen om kapitaal te verzamelen, zijn het in realiteit casino’s waar speculanten zo snel mogelijk geld willen verdienen. Nu het vertrouwen weg is, worden aandelen massaal gedumpt met een langgerekte beurscrash tot gevolg.

Omdat de bedrijven zeer veel geld hebben verdiend in de afgelopen jaren en de aandelenkoersen proportioneel veel sneller zijn gestegen dan de economische groei (de beurs staat nu op het niveau van 2004), is er een stevige buffer om de crisis op te vangen. Anderzijds is een negatieve spiraal op gang gekomen die alleen door drastische maatregelen kan worden gestopt. En wat zijn die drastische maatregelen?

Rusland en vooral China zijn politiek beter uitgerust om het hoofd te bieden aan de in wording zijnde crisis van het wereldkapitalisme. Je mag er prat op gaan: de slinger zal er teruggaan in de richting van een staatseconomie. In Moskou is de beurs al een week dicht. Het Chinese kapitalisme leeft bij gratie van de Communistische Partij. Een flipflop richting Maoïsme is er sneller gemaakt dan je denkt.

obey-obama

Om een depressie te vermijden, is het zeer goed mogelijk dat de hele banksector in de kapitalistische wereld in de komende periode de facto wordt genationaliseerd. Dat proces is trouwens al aan de gang. Maar het zal politiek steeds moeilijker worden de loosers te nationaliseren en de winners te belonen. De grootste protesten tegen die aanpak is te zien in de USA.

Die evolutie zal enorme gevolgen hebben op het bewustzijn van ‘de mensen’: nationalisatie zal gepercipieerd worden als de enige mogelijke oplossing. Vandaar ook de hevige weerstand van de Republikeinen tegen het plan Paulson in het Amerikaanse congres. Ze beseffen het gevaar van de huidige evolutie. Het is immers ver van uitgesloten dat na een reddingsoperatie (lees nationalisatie) van de banken ook multinationals als IBM en GM bij de staat zullen aankloppen om te worden gered. Obama wordt allicht de nieuwe Roosevelt van de 21ste eeuw.

Na twee decennia deregulering en liberalisme, gaat de slinger terug in de richting van regulering en nationalisatie. Europa staat voor de keus tussen desintegratie of ‘nationalisatie’ op Europese schaal. Door de sociale de krachtsverhoudingen lijkt een evolutie naar staatskapitalisme mij de meest waarschijnlijke uitkomst van de huidige malaise. Het alternatief is voor de leidende klasse immers nog erger: een zware depressie, een totaal verlies van vertrouwen in het kapitalisme en een nieuwe golf van revolutionaire bewegingen.

10:10 Gepost door Jan Lievens in Algemeen | Permalink | Commentaren (2) | Tags: crisis |  Facebook |

17-08-07

Help! Leterme verzuipt!

“De kiezer heeft altijd gelijk”. Elke politicus weet dat die uitspraak klinkklare nonsens is, ook al spreekt niemand ze tegen. Zo heeft de kiezer ‘beslist’ dat er maar één mogelijke coalitie mogelijk is, maar van alle onderhandelaars op Hertoginnendal is alleen Leterme gebaat bij een regeerakkoord. De anderen zijn het alleen eens over een verrottingsstrategie. En ze werkt: volgens een peiling in het Laatste Nieuws is Leterme al 100.000 van zijn kiezers kwijt. 800.000 kiezers, die verdien je nu eenmaal niet elke dag…

 Leterme%20&%20Di%20Rupo%20landscape%20detail%2040

Een uitweg voor Leterme?

Communautair gekrakeel is in dit land een vaak gebruikt afleidingsmanoeuvre. Regeringen vallen over communautaire kwesties als renners in de sprint, maar vaak blijkt de crisis een andere oorsprong te hebben. De laatste oranjeblauwe regering viel officieel over Happart, maar in werkelijkheid was het ACV-voorzitter Jef Houthuys die de stekker uit het stopcontact trok omdat hij de bezuinigingspolitiek van Martens-Gol niet langer verkocht kreeg aan zijn achterban. Achteraf werd het probleem van de burgemeester van Voeren geneutraliseerd door zijn eigen partij, de PS. “Happart est roulé dans la farine” luidde het toen. De politieke klasse in België is ontzettend vindingrijk in het bedenken van oplossingen voor onoplosbare problemen. Alleen draagt elke oplossing de kiemen van een nog groter probleem.

Het is echter niet omdat communautaire problemen vaak gecreëerd worden, dat ze ook fictief zijn. Noord en zuid hebben een ongelijkmatige economische ontwikkeling die mede aan de basis ligt van een verschillende politieke cultuur. Voeg daarbij het taalverschil en de historische onderdrukking van het Nederlands door een Franstalige heersende klasse, en je krijgt een verdomd moeilijke puzzel. De Vlamingen zijn al lang numeriek en economisch heer en meester in België, maar een deel blijft zich verongelijkt onderdrukt voelen door vermeende franskiljonse imperialisten. Franstaligen zien in elke ‘Vlaamse’ eis dan weer een verdoken vorm van separatisme. Beide percepties zijn verkeerd, maar plausibel omdat ze een grond van waarheid bevatten.

dewever_strik

De vraag bij communautair gekibbel is echter: wie heeft de problemen op de agenda geplaatst? En waarom? Gedurende acht jaar paars bleef het relatief rustig tussen Vlamingen en Walen. Er was ei zo na een akkoord over Brussel-Halle-Vilvoorde, ware het niet dat Geert Lambert uiteindelijk dwars lag. Vandaag staan de onderhandelaars in Hertoginnendal met onverzoenbare standpunten tegenover elkaar. Er is een moedwillige crisis in de maak om de verschillende publieke opinies voor te bereiden op wat gisteren onaanvaardbaar of ondenkbaar was. Als Leterme in de loop van dat proces sneuvelt, is dat voor de anderen mooi meegenomen.

Een mogelijk maar denkbaar scenario is dat de geesten toch worden voorbereid op onderhandelingen over artikel 35, een denkpiste die eerder door Dehaene werd gelanceerd, zij het te vroeg. Alleen een complete impasse kan leiden tot een mogelijk principeakkoord over wat we in dit land nog samen willen doen. Een akkoord over artikel 35 (bij voorkeur tussen de traditionele partijen) zou van België een ‘echt’ federaal land maken, waarbij de nationale bevoegdheden worden gebetonneerd in de grondwet en de gewesten de hegemonie krijgen over al de rest. De Vlamingen zouden daarmee bewijzen dat ze voor het behoud van België zijn, de Franstaligen dat ze een verdere uitholling van de federale bevoegdheden aanvaarden. Beide zouden zowel winnen als verliezen.

milquet2066

Milquet: een nieuwe boevrouw voor Vlaanderen?

Anderzijds houdt een dergelijk scenario gevaren in. Nogmaals, het is niet omdat communautaire problemen kunstmatig worden gecreëerd dat ze ook beheersbaar zijn en geen eigen logica zouden volgen. Het absurde van de huidige patstelling is dat de Vlaamse onderhandelaars de toestemming van de Franstaligen nodig hebben om hun eisen gerealiseerd te zien. En als je de 25 Vlaamse eisen bekijkt, dan is het niet verwonderlijk dat de Franstaligen er de voorbode in zien van een separatistisch scenario en zich verder ingraven in hun egelstelling.

Als de Vlaamse onderhandelaars echter neen blijven krijgen, lijkt een eenzijdig claimen van hun eisen via het Vlaamse parlement op de duur geen onrealistische stap meer. Een dergelijke shocktherapie zou de eenheid van het land op zijn grondvesten doen daveren, met twee mogelijkheden tot gevolg: crisisonderhandelingen over hoe het verder moet met België (lees onderhandelingen over artikel 35, een breuk in ‘het kartel’ en een tripartiete), of… separatisme. Ook al is de meerderheid tegen. Politiek wordt nu eenmaal niet bedreven door meerderheden. Toch niet in een democratie…