22-07-08

Staatshervorming voor dummies (2)

Het hoge woord is eruit. Senaatsvoorzitter Armand De Decker stelt voor om een nieuw federaal congres op te richten waar de gemeenschappen een uitweg uit de politieke crisis zouden vinden. Daarbij verwijst hij naar het Nationaal Congres uit 1830. Grote woorden om een grote crisis te bestrijden. Degene die dat idee afschieten, opteren voor niets minder dan een volledige capitulatie van de Franstaligen voor de Vlaamse eisen en dus voor separatisme.

large_60151

Nu ja, een dialoog van gemeenschap tot gemeenschap, een federaal congres, what’s in a name? Het voorstel van De Decker wijst erop dat de het menens is om België om te vormen tot een confederale staat (of om er op zijn minst over te onderhandelen). De invulling van artikel 35 van de grondwet, quoi. Het werk van Dehaene afmaken om dan enkele decennia gerust te zijn. De crisis heeft de geesten doen rijpen om erover te debatteren. Maar een gegarandeerde oplossing is er natuurlijk niet. Want de staatshervorming gaat over geld en discuteren over geld, als er geen geld is, is nooit gemakkelijk.

Niet overtuigd dat het daarom gaat? Herfinanciering, responsabilisering, bevoegdheidsherverdeling… dure woorden, maar ze hebben allemaal betrekking op centen. Naarmate de contouren van de economische crisis duidelijke worden, kampt elk land meer en meer met financiële problemen. Maar in België wordt de crisis van de overheidsfinanciën vertaald in een strijd tussen gewesten en gemeenschappen: “de Vlaamse geldstroom naar Wallonië”, “de federale overheid stevent af op een failliet”, “de onderfinanciering van het Brusselse gewest”, de “spilzucht van Wallonië”…

Alle overheden kampen met een geldtekort, behalve de Vlaamse. Toch komt de roep naar een fundamentele staathervorming uit Vlaanderen. Volgens vrijwel de volledige Vlaamse politieke “klasse” zou een staatshervorming voor iedereen goed zijn. De federale overheid zou meer geld krijgen om de factuur voor de vergrijzing te betalen, Brussel zou meer geld krijgen (door de belastingen te heffen op basis van de werkplaats), Vlaanderen zou uiteraard meer geld krijgen, en het zou ook veel beter zijn voor Wallonië. Wacht eens even… Vandaag heeft iedereen te weinig geld (behalve Vlaanderen). Door een staatshervorming krijgt iedereen meer geld? Of heb ik het niet goed begrepen?

large_61169

In een discussie over centen heb je twee opties. Het Vlaams-nationalisme, dat vrijwel alle Vlaamse partijen heeft aangetast, geeft die centenkwestie een communautaire inhoud. Van zodra je die logica volgt, ben je verloren. Een billijke oplossing zal je op dat pad nooit vinden. Zelfs een in een doorgedreven confederale staat zullen er geldproblemen zijn die de nationalisten op het palmares van de nationale overheid zullen schrijven. Die heren en dames zullen niet rusten tot België van de aardbol verdwenen is. En daarna? Wel, binnen een onafhankelijk Vlaanderen blijven nog altijd genoeg zondebokken over: de Franstalige minderheid rond Brussel, de Vlamingen van vreemde herkomst. Misschien wordt het dan ook tijd om te denken aan gebiedsuitbreiding?

Een andere piste om de crisis van de staatsfinanciën aan te pakken, is niet alleen na te gaan waar de overheden hun geld vandaan halen, maar ook wat hun taken zijn. Nu het internationale financiële systeem als een pudding ineenzakt, het inflatiemonster opnieuw de kop opsteekt en steeds meer mensen vrezen dat hun spaarcentjes zullen wegsmelten, de winsten van de energiebedrijven de pan uitswingen terwijl steeds meer mensen de gas- en elektriciteitsfactuur niet meer kunnen betalen, is het misschien geen slecht idee om de huidige discussie over de staatshervorming in een breder kader te plaatsen.

Zal een Vlaamse staat (of gewest met meer bevoegdheden en ‘responsabilisering’) beter gewapend zijn tegen de financiële meltdown? Zal de energiefactuur tot meer betaalbare proporties dalen als Geert Bourgeois en Bert Anciaux meer bevoegdheden krijgen? De vraag stellen is ze beantwoorden.

large_379401

Frank Vandenbroucke pleit vandaag voor een sociale staatshervorming. Die benadering is niet slecht, maar je moet verder gaan dan een discours over bevoegdheidherverdeling en responsabilisering. Uiteindelijk overgiet Frank de argumenten van de nationalisten met een sociale saus. Het wordt tijd om een aantal andere thema’s op de agenda te plaatsen, zoals… euh… de energieprijzen, de bankcrisis, wat mij betreft ook de communicatieprijzen. Moet de staat echt wachten tot een bank failliet gaat alvorens ze over te nemen en op te draaien voor de verliezen met belastingsgeld (Bush kan ervan meespreken)? Frank heeft gelijk… De discussie over de staat is inderdaad een core business voor socialisten.