11-06-10

Hoe ouderwets is nationalisatie?

Misschien moeten we nationalisatie vervangen door een sexier woord, want de term riekt teveel naar een mislukt verleden. Bij een al wat rijpere manspersoon als ik doemen zwart-witbeelden op van koolmijnen, elektriciteitscentrales, Charles De Gaulle, Nasser, Mao, Castro. Kortom, niet meer van deze tijd. Of toch? Sinds het uitbreken van de financiële crisis, gevolgd door de grootste recessie sinds de jaren dertig, heeft het vertrouwen in de vrije markt een flinke deuk gekregen. Wie gelooft nog de mensen die het liberale economische systeem kritiekloos verdedigen? Zelfs Verhofstadt niet meer!

eyjafjallajokull_185496x

Anderzijds ligt sinds de implosie van de stalinistische regimes in Oost-Europa en Rusland het vertrouwen in een alternatief onder de vorm van een geplande economie al lang aan scherven. Het was wel even anders in het midden van de Grote Depressie van de jaren dertig. Op twee jaar tijd donderde de welvaart in de VS met een derde naar beneden en stond een kwart van de bevolking aan te schuiven aan gaarkeukens. In Europa kreeg de crisis als politiek staartje het aan de macht komen van Hitler, Mussolini en Franco. De economie van de Sovjet-Unie stoomde echter met volle kracht vooruit waardoor het communisme voor velen een aantrekkelijk alternatief vormde. Maar vandaag? De enigen die min of meer ontsnapten aan de recente grote recessie zijn de zogenaamde BRIC-landen, maar ik zie de Europeanen of Amerikanen nier direct warmlopen voor de levensomstandigheden in India, Brazilië, Rusland of China.

In ieder geval, sinds het uitbreken van de crisis wordt maar aan één deur geklopt om de problemen op te lossen: die van vadertje staat. De banken wankelen? Geef ons geld, staat! De auto-industrie zit in de pure? Waar blijft de overheid? De Eyjafjallajokull maakt van zijn tetter en vliegtuigen blijven een week aan de grond? We verliezen miljoenen, help ons, staat! Er is een olielek in de Golf van Mexico? Waarom doet Obama niet meer? Vreemd waarom die o zo performante private sector zich telkens weer tot die o zo inefficiënte overheid wendt van zodra ze in de penarie zit. En wat doet de staat in het huidig economische stelsel? Geld gegeven en de rekening doorschuiven aan de belastingsbetaler, zodat de privésector weer winst kan maken en hun aandeelhouders tevreden stellen.

800px-IXTOC_I_oil_well_blowout_2

Is het dan echt zo ver gezocht om tegen de banken te zeggen, kijk, in plaats van jullie geld te geven om het nadien te gaan recupereren bij de belastingbetaler en de kleine spaarder, nemen we jullie boel over. Jullie zullen voortaan deel uitmaken van de publieke sector. Gedaan met speculeren en vette bonussen uitbetalen! En jij, BP, hebt uit hebzucht alle veiligheidsmaatregelen aan je laars gelapt en zodoende de grootste milieuramp in de geschiedenis veroorzaakt. Welnu, wij zullen jullie vuiligheid opkuisen, maar in ruil nemen we jullie over! En de rest van de energiesector er meteen bij. Die is immers te belangrijk om in handen te laten van organisaties die enkel uit zijn op geldgewin. Het deel van de winst dat jullie nu gebruiken om buitensporige bonussen uit te keren en aandeelhouders rijk te maken, zullen wij gebruiken om de energiefactuur van de gewone man te doen dalen. En die redenering kan je doortrekken naar elke basissector van de economie. Dat is eigenlijk wat nationalisatie betekent: een fundamentele uitbreiding van de openbare sector zodat die middelen optimaal kunnen worden gebruikt ten behoeve van de burger en niet van de eigenaars.

Maar… er is een maar. We kunnen onze ogen niet sluiten voor het wanbeheer en de corruptie die heerste in de oude planeconomieën. Evenmin mogen we de inefficiënte werking en het bureaucratisch (wan)beheer van sommige overheidsdiensten en –bedrijven negeren. Die argumenten worden juist gebruikt om de openbare diensten af te breken en staatseigendom te (her)privatiseren. De massale overheidstussenkomsten in de meeste westerse landen worden vandaag immers beschouwd als een noodzakelijk kwaad, een uitzonderlijke maatregel tegen de uitwasemingen van een uit de hand gelopen liberalisme dat wat meer regulering kan gebruiken. De bedoeling is dan ook om de invloed van de overheid zo snel mogelijk weer af te bouwen. Niet vanwege redenen van efficiëntie, maar omdat binnen het huidige systeem de overheid dient om putten te vullen en niet om geld te verdienen.

Links heeft er dan ook alle belang bij dat de openbare diensten uitstekend functioneren. Het probleem is echter dat de weg naar meer efficiëntie vaak stuit op gevestigde bureaucratische belangen, incompetentie en een gebrek aan motivatie dat eigen is aan bureaucratische structuren. Maar dat is dan weer een ander verhaal. 

21:34 Gepost door Jan Lievens in politiek | Permalink | Commentaren (1) | Tags: nationalisatie, olielek bp |  Facebook |